නිල් මකරාගේ අමුතු ගමන.

 

ඉස්සර නිල් මකරා රතුයි. ඒ කියන්නේ කොමියුනිස්ට්. කොම්යුනිස්ට් කිව්වහම මොකද්ද කියල එකපාරටම තේරුම් ගන්න බැහැ. එක එක්කෙනා එක එක විදිහට හිතාගෙන ඉන්නවා. කියුබාව සෝවියට් දේශය චීනය උතුරු කොරියාව වියට්නාමය වගේ රටවල් කොමියුනිස්ට් කියලා තමයි කියන්නේ. එතකොට ඕක පාලන ක්‍රමයක් සහ අර්ථක්‍රමයක්. ධනවාදයට විකල්පයක්. ඒ අතරේ සමාජවාදය කියල එකකුත් කියනවා. අර්ථ වශයෙන් වෙනස් නමුත් ලිහිල්ව කොමියුනිස්ට් සහ සමාජවාද සමානව යෙදෙනව.

ගැඹුරට ගියාහම ඕවයේ අර්ථ රාශියක්. සමාජවාදී සංකල්ප කොමියුනිස්ට් සංකල්ප වලට වඩා පරණයි. වියට්නාමය යුද්ධය ඉවරවෙනකොටම කොමියුනිස්ට් කියලා තමයි හැදින්නුවේ. ඇත්තටම බැලුවොත් ලෝකයේ කිසිම රටක් මේ දක්වා පුර්ණ කොමියුනිස්ට් පාලනයක නැහැ.වියට්නාමය ලෙනින්වාදය   දේශප්‍රේමයත් එක්ක කලවම් කරලා හදාගත්තු පාලනයක් කියන එක තමයි වැදගත්. අර්ථ ක්‍රමය පැත්තෙන් පුර්ණ රාජ්‍ය පාලනයකට යටවුන සමානාත්මතා සංකල්ප මුල්කරගෙන තමයි ගොඩනැගුනේ.

මේ  "කොමියුනිස්ට් " ක්‍රමය ටික ටික රට ආර්ථික ආගාධයකට ගෙන යනවා.සෝවියට් දේශය තමයි උදව්වට හිටියේ. චීනයත් එක්ක ඇයි හොඳයියක් නැහැ. බටහිර ඇමෙරිකානු ක්‍රමය කොහොමත් විසයි. යුද්ධයෙන් පස්සේ ඔවුන්ගේ ඇමෙරිකානු විරෝධය දිගටම ගෙනිච්චා.සෝවියට් දේශය  බිඳ වැටීමත් එක්ක වියට්නාමය අර්බුදයකට යනවා. දුප්පත්කම වර්ධනය වෙනවා. වියට්නාම කොමියුනිස්ට් පක්ෂය වහාම ප්‍රතිසංස්කරන වලට යනවා. මේක තමයි ආර්ථිකය විවෘත කරන මූලික සැලැස්ම. Đổi Mới (meaning "renovation" or "innovation") මේ ප්‍රතිසංස්කරණ 1986 ක්‍රියාත්මක කරනවා. එතනින් එහාට සෝවියට් ලැදි  ප්‍රතිපත්තිය වෙනස් කරමින් බොහොම සුක්ෂම ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරනවා. පසුකලක "Bamboo diplomacy" (ngoại giao cây tre) කියන්නේ ඒක.

 ඔය විදිහට වියට්නාම විවෘත වෙලා ගමන යනකොට සමූහ ගොවිපල ඉඩම් අයිතිය පෞද්ගලික ව්‍යවසාය කියන ප්‍රතිපත්තිවල පැහැදිලි වෙනස්කම් කරනවා. කාලයක් වහවෙච්ච බහුජාතික බූවල්ලන් රටට එනවා.

  

නිල් මකරාගේ ධනවාදය. හොඳ සහ නරක

වියට්නාමය මේ ධනවාදී ආර්ථිකයෙන් විශාල වාසි අත්කරගත්තා.දුප්පත්කම අඩුවුණා. ආර්ථිකය වර්ධනය වුනා. පොළව කොටමින් කෘෂි ආර්ථිකයකින්ම යැපුන මිනිසුන් නිෂ්පාදන හා සේවා ආර්ථිකයකට මාරු වුනා. ඔය දේවල් ඇස පනාපිටම සංඛ්‍යා දත්ත එක්කම ඕනේ කෙනෙක්ට පේනවා. ලංකාවේ මහත්තුරු  ළඟදීම මේ දත්ත උස්සගෙන ඔලු හෝදන්න නියමිතයි.

                           

Indicator	Early Period	Recent Period
Poverty rate	~58% (1993)	~4% (2022)
GDP per capita	< USD 100 (1980s)	> USD 4,000
Exports	~25% GDP (1990)	~100% GDP (2023)
Population in extreme poverty	Majority	Small minority

රෝස මල් ඇතිරූ ගමන් මග?

මේ ගමන අපට හිතෙන්නේ හරි සුමට ගමනක් කියලා. එහෙම නෙමෙයි. විදේශ ණය බරම ගත්තොත් මුල් කාලයේදී ඒක ඉතා ඉහලයි. ඒ ණය  යොදාගෙන ලංකාවේ වගේම සාර්ථක අසාර්ථක යටිතල පහසුකම් වර්ධනය කරා. ලංකාවේ එකවරම 2015 දී ආර්ථික ප්‍රතිපතිය වෙනස් වුන බව මතක ඇති.ඒ නිසා බොහොමයක් ව්‍යපෘති බලාපොරොත්තු ආකාරයට නිමා වුනේ නැහැ. වියට්නාමයේ දිගටම ස්ථිරසාර ගමනක්.ණය  කළමනාකරණය කරගන්න විදේශ ආයෝජන ගලාගෙන ආවා.  ඒ වුනත් වියට්නාමයේ සුදු අලි බොහොමයි. හැම සාර්ථක නැගිටීමක් පිටුපසම ඇදගෙන වැටීම තියනවා.   

Project / Sector	Period	Objective	What Went Wrong	Estimated Impact
Vinashin	2005–2010	Create a world-class shipbuilding champion	Excessive borrowing, diversification, corruption, poor management	>USD 4 billion debt, near collapse
Vinalines	2007–2013	Expand shipping and port operations	Overpriced ship purchases, corruption, poor investments	Hundreds of millions USD losses
Thai Nguyen Steel Expansion	2007–present	Build domestic steel industry	Delays, contractor disputes, cost overruns	Large capital tied up for years
Biofuel / Ethanol Plants	2007–2015	Reduce fuel imports, develop biofuels	Weak demand, poor feasibility studies	Several plants became non-performing assets
Central Highlands Bauxite Projects	2007–present	Develop mining and aluminium industry	Environmental concerns, questionable profitability	Long-running controversy
Property Boom & Bust	2007–2013	Urban development and investment	Speculation, excessive credit growth	Banking stress and bad loans
Banking Sector Crisis	2011–2013	Rapid credit expansion	Non-performing loans, weak regulation	Major restructuring required
Ghost Industrial Parks	Various	Attract manufacturing FDI	Built ahead of demand, low occupancy	Underused infrastructure
State-Owned Enterprise Expansion	1995–2015	Create national champions	Inefficiency, political appointments, weak governance	Repeated restructuring costs
Land Development Projects	Ongoing	Urbanization and industrial zones	Compensation disputes, corruption allegations	Social tensions and protests

නිල් මකරා තවම සමාජවාදීද ?

 

දැන් මේ ගමන යනකොට සමාජවාදය රෙද්ද පල්ලෙන් බේරනවා. සම්භාව්‍ය සමාජවාදයේ ශ්‍රම සුරාකෑම ඉහලින්ම සාකච්චා වෙනවා. නිෂ්පාදනයේ වටිනාකමට එකතුවන ශ්‍රමයට අඩුවටිනාකමක් දීලා ධනපතියෝ අසීමිත ලාභ ලබනවා. ඔය අදහස් කියල තමයි කම්කරුවනි නැගිටිව් කියලා කෑ  ගහන්නේ.නමුත් වියෙට්නාමයට ආයෝජකයෝ ගලන්නේ අඩු ශ්‍රමයට. ඊළඟට ඉඩම් අයිතිය. අදායම් විෂමතාවය උපරිම වෙලා. බිලියනපතියෝ බිහිවෙලා. ඔය එකකවත් වර්තමාන වියට්නාමය සලකන්නේ නැහැ.

 

මිත්‍යාව.

වියට්නාමයට විදේශ ආයෝජන  ගලාගෙන එනවා. අපේ රටේ වර්තමාන ආණ්ඩුව පත්වෙනකොට කියපු දෙයක් තමයි රටට ආයෝජකයෝ එන්න නම් දුෂණය නැති කරන්න කියලා. එහෙම වුනත් දැන් ලංකාවට ආයෝජකයෝ එන්නේ නැහැ. තවත් කථාවක්  මානව හිමිකම්. වියට්නාමය ඔය මොකවත් නැහැ.  දුෂණය තියනවා, මානව හිමිකම් අන්තිමයි. භාෂණයේ නිදහසක් නැහැ. අපි නම් GSP + සහනය ගන්න කොයි තරම් වලිකනවද?

මේකෙන් තේරෙන්නේ විදේශ ආයෝජන එන්නේ ඔය දේවල් වලට නෙමෙයි. අඩු ශ්‍රමය. ස්ථිර ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති. යටිතල පහසුකම් . ඉඩම් අයිතිය. අඩු බලශක්තිය .මේවා තියනවනම් ආයෝජකයෝ එනවා.

ණය.

වියට්නාමය මේ ගමන පටන්ගන්නකොටම ණය  ගන්නවා . ඒවා යොදාගෙන පාරවල් ගුවන් තොටුපළවල් වරායවල් හදනවා.  ස්ථිර ප්‍රතිපත්තිය නිසා ආයෝජකයෝ ඇදෙනවා. ණය කළමානාකරණය කරගෙන යන්න පුළුවන් වුනා. බලන්න ලංකාවේ ණය  වගේද වියට්නාමයේ ණය කියලා. ඔය ණය  දෙන්න මහා කොන්දේසි නැහැ.

මුල්කාලීන වියට්නාමය  විදේශ ආයෝජකයෝ මත බොහොම යැපුනා. විශේෂයෙන් Samsung සමාගම වියට්නාමයේ අපනයනයෙන් සැළකියයුතු කොටසක් දැරුවා. ඒ අතර ණය බරත් විශාලයි. හදිසියෙවත් මේ සමාගම් ගලවාගෙන ගියොත් වියට්නාමය හාන්සියි. අද නම් වියට්නාමය මේ සමාගම් විවිධාංගිකරණය කරගෙන යනවා. ඒ වුනත් තවමත් වියට්නාමිය සමාගම් අඩුයි

ඔය අතරේ වියට්නාමයට ස්වීප් එකක් ඇදෙනවා.සෝවියට් ණය 85% කපා හරිනවා. FDI වැඩිවෙනකොට Export  වැඩිවෙනවා. ඉතින් හොඳ ගමනක් යනවා. ලංකාවට යුද්දෙන් පස්සේ වුනදේ පෙන්නවනේ.

 

 ඔන්න ඔය විදිහට තමයි නිහඬ මගේ වියට්නාම සංචාරය අවසන් කෙරුවේ.

 ඒගොල්ලන්ට හරි යන්නත් අපිට වරදින්නත් කරුණු කාරනා  බොහොමයි. හිතල බලන්න වටිනා දේවල්. සාරාංශය කිව්වොත් වියට්නාමය තනි පක්ෂ පාලනයක් තියන, නමට සමාජවාදී, පුද්ගල නිදහස ඇහිරුණ, උපරිමයෙන් ධනවාදය ක්‍රියාත්මක කරන රටක්. කව්රු හරි ලංකාවට මේ ක්‍රමය යෝජනා කරනවානම් අනිවාර්යෙන්ම Vision එකක් තියන, හැකියාව තියන,  කණ්ඩායමක් හොයාගන්න ඕනේ. ඊට පස්සේ බැරිය ප්‍රජාත්නත්‍රවාදය අකුලලා රට දියුණු කරන්න. දැන් නම් ඒකට සුදුසු වෙලාව නෙමෙයි කියලයි මට හිතෙන්නේ.